Circulair ondernemen: van goede ideeën naar een haalbaar verdienmodel

Hoe maak je van slimmer omgaan met grondstoffen en materialen een interessant verdienmodel? En wat komt daar in de praktijk bij kijken? Tijdens de Collegetour Circulariteit van RIVU en Grote Oogst op 18 november gingen ondernemers hierover met elkaar in gesprek. Met inspirerende praktijkvoorbeelden, maar ook eerlijke verhalen over de uitdagingen. Want één ding werd duidelijk: circulair ondernemen biedt volop kansen, maar vraagt om meer dan alleen goede intenties.

In het bijzondere TAS-gebouw van SYNRG in ’s-Hertogenbosch ging gespreksleider Guido Braam van Route Circulair in gesprek met Martijn Agterhuis van HKS/Mirec, Mattijs Bouwmans van InduSym en Stefan Morssink van HTC Parking & Security.

Drie bedrijven die ieder op hun eigen manier werken aan slimmer gebruik van grondstoffen, materialen en producten. Van hoogwaardige recycling en samenwerking tussen bedrijven tot nieuwe verdienmodellen waarbij niet langer het product, maar het gebruik centraal staat.

Van afgedankt metaal naar hoogwaardige grondstof

Bij HKS/Mirec is recycling de kern van het bedrijfsmodel. Martijn Agterhuis vertelde hoe het bedrijf met geavanceerde technieken waardevolle grondstoffen terugwint uit onder andere afgedankte elektronica, wasmachines en auto’s.

Een mooi voorbeeld is aluminium. Waar verschillende soorten aluminium vroeger vaak bij elkaar werden verwerkt, maken nieuwe scheidingstechnieken het mogelijk om materialen veel nauwkeuriger te sorteren. Daardoor kan gerecycled aluminium opnieuw worden ingezet in hoogwaardige toepassingen, bijvoorbeeld in de auto-industrie.

Maar recycling kent ook uitdagingen. Elektronische apparaten worden steeds complexer en bevatten steeds vaker batterijen. Dat vraagt om nieuwe verwerkingstechnieken en voortdurende investeringen.

Bovendien is het terugwinnen van materialen slechts één kant van het verhaal. Er moeten ook bedrijven zijn die deze gerecyclede grondstoffen willen afnemen. Zolang nieuwe materialen goedkoper zijn of inkopers onvoldoende waarde hechten aan hergebruik, blijft het lastig om de businesscase rond te krijgen.

Een belangrijke les: waardevolle grondstoffen terugwinnen heeft pas echt zin als er ook vraag naar is.

Samenwerken maakt nieuwe oplossingen mogelijk

Dat samenwerking tussen bedrijven daarbij een belangrijke rol speelt, liet Mattijs Bouwmans van InduSym zien.

InduSym onderzoekt hoe bedrijven elkaars reststromen, materialen, water en energie slimmer kunnen benutten. Met behulp van data worden mogelijke verbindingen in kaart gebracht. Maar volgens Mattijs is technologie alleen niet voldoende. Ondernemers moeten elkaar ook weten te vinden en bereid zijn om samen nieuwe oplossingen te ontwikkelen.

Een concreet voorbeeld komt uit de kunststofverwerkende industrie. Bij het zagen en frezen van kunststof komen verschillende restmaterialen vrij. Omdat deze moeilijk van elkaar te scheiden zijn, worden ze vaak niet opnieuw als grondstof gebruikt.

InduSym brengt bedrijven met vergelijkbare reststromen bij elkaar om te onderzoeken of gezamenlijke verwerking wél mogelijk is. Door volumes te bundelen, ontstaan kansen die voor één bedrijf afzonderlijk niet haalbaar zijn.

Een belangrijke les: kijk niet alleen naar de mogelijkheden binnen je eigen bedrijf, maar ook naar de kansen die ontstaan door samenwerking.

Wat als je niet het product, maar het gebruik verkoopt?

Een heel andere aanpak kwam aan bod bij HTC Parking & Security. Stefan Morssink vertelde hoe het bedrijf zijn producten en dienstverlening opnieuw heeft bekeken.

Met Speedgate as a Service blijft HTC eigenaar van de toegangspoort en betaalt de klant voor het gebruik. Daardoor verandert ook het belang van de leverancier. Hoe langer een product meegaat en hoe minder onderhoud nodig is, hoe aantrekkelijker het verdienmodel wordt.

HTC zet daarom in op producten die langer meegaan, het hergebruiken van onderdelen en slimme technologie waarmee storingen op afstand kunnen worden onderzocht of voorkomen.

Die omschakeling ging niet vanzelf. Een nieuw verdienmodel vraagt ook om veranderingen binnen de eigen organisatie en bij klanten. Inkoop- en onderhoudsafdelingen zijn bijvoorbeeld niet altijd gewend om op deze manier samen te werken.

Toch laat het voorbeeld zien dat duurzaamheid en zakelijk voordeel elkaar kunnen versterken. Minder onderhoud en een langere levensduur kunnen niet alleen de milieubelasting verminderen, maar ook zorgen voor lagere kosten en meer gemak voor klanten.

Een goed idee is nog geen goede businesscase

Tijdens het gesprek kwam ook een belangrijke realiteit naar voren: niet iedere circulaire oplossing is direct rendabel.

Het opnieuw gebruiken of opknappen van onderdelen, ook wel refurbishment genoemd, kan aantrekkelijk zijn. Maar de kosten voor inzameling, controle, reparatie en verwerking moeten wel opwegen tegen de waarde van het product.

Ook de markt verandert voortdurend. Nieuwe producten, andere materialen en technologische ontwikkelingen vragen steeds opnieuw om aanpassingen.

Dat betekent dat circulair ondernemen niet alleen draait om innovatie, maar ook om blijven onderzoeken wat haalbaar is. Wat werkt voor het ene product, is voor het andere misschien nog niet interessant.

Daarbij werd ook het belang van producenten, inkopers en overheden besproken. Bedrijven kunnen wel investeren in recycling, maar zonder voldoende vraag naar gerecyclede materialen komt de ontwikkeling moeilijk verder.

Een circulaire economie ontstaat pas als de hele keten meebeweegt.

Anders denken begint bij anders kijken

Naast de financiële kant kwam ook de motivatie van ondernemers aan bod. De wens om zorgvuldig met grondstoffen om te gaan en een betere wereld achter te laten voor volgende generaties kan een belangrijke drijfveer zijn.

Die motivatie helpt om door te zetten wanneer een nieuwe aanpak niet meteen succesvol is. Want nieuwe verdienmodellen ontwikkelen gaat vaak met vallen en opstaan.

Tegelijkertijd werd duidelijk dat er ook veel te winnen valt door al bij het ontwerp van producten rekening te houden met onderhoud, reparatie en hergebruik.

En soms zijn de oplossingen verrassend eenvoudig. Zo kwam het voorbeeld voorbij van ventilatieboxen die worden teruggenomen, schoongemaakt en waar nodig van nieuwe onderdelen worden voorzien. Hierdoor kunnen ze opnieuw worden gebruikt.

Het laat zien dat innovatie niet altijd betekent dat je iets compleet nieuws moet ontwikkelen. Soms zit de grootste winst juist in slimmer omgaan met wat er al is.

Inspirerende afsluiting bij SYNRG

Ook de locatie van de collegetour sloot mooi aan bij het thema. De bijeenkomst vond plaats in het TAS-gebouw van SYNRG, een voormalig bedrijfspand dat volledig is getransformeerd tot een moderne werkomgeving.

Bij de transformatie is onder andere de bestaande betonconstructie behouden en is veel aandacht besteed aan energiezuinige oplossingen en toekomstig hergebruik.

Na het inhoudelijke programma kregen de deelnemers tijdens een rondleiding de gelegenheid om het bijzondere gebouw zelf te ontdekken.

Samen stappen zetten

De Collegetour Circulariteit liet zien dat er niet één route is naar toekomstbestendig ondernemen. Voor het ene bedrijf ligt de kans in hoogwaardige recycling, voor het andere in samenwerking of een compleet nieuw verdienmodel.

Maar de belangrijkste conclusie is misschien wel dat je niet alles vooraf hoeft te weten. Door vragen te stellen, ervaringen te delen en samen nieuwe mogelijkheden te onderzoeken, ontstaan kansen die anders onbenut blijven.

Dank aan Guido Braam, Martijn Agtterhuis, Mattijs Bouwmans en Stefan Morssink voor hun openheid en inspirerende praktijkverhalen. Ook bedanken we SYNRG voor de gastvrijheid en alle aanwezigen voor hun betrokkenheid en waardevolle vragen.

Binnen Grote Oogst blijven we bedrijven op De Rietvelden, De Vutter en Ertveld verbinden om samen te werken aan slimmer grondstoffengebruik en nieuwe kansen voor de toekomst.

Meer nieuws 

Aan de slag met verduurzamen bedrijventerreinen RIVU

22 september 2023|

Grote Oogst... en nu aan de slag. Dit was de titel van de bijeenkomst die we samen met gemeente voor ondernemers op de RIVU terreinen hebben georganiseerd. Een informatieve bijeenkomst met bijdragen van Energieke Regio, CIRCO, Fred Knibbeler van Dolmans Landscaping Group. Bent u gevestigd op De Rietvelden, De Vutter of Het Ertveld, dan kunt u gebruik maken van een gratis oriënterend gesprek over verduurzaming van uw pand. Dit aanbod geldt voor de eerste 30 ondernemers die zich hiervoor aanmelden. Deze gesprekken worden gevoerd door Rob Cramer van Energieke Regio.

Grote Oogst – RIVU

23 mei 2023|

En nu aan de slag! Graag nodigen we u uit voor een bijeenkomst op 27 juni a.s. van 9.00 – 12.30 uur Een bijeenkomst die volledig in het teken staat van de verduurzaming van de bedrijventerreinen de Rietvelden – de Vutter en het Ertveld. We zetten voor u een mooi programma neer met veel informatie en vooral ook motivatie om zelf mee aan de slag te gaan. Bedrijven die al stappen hebben genomen, dienen als voorbeeld en kunnen u helpen de juiste stappen te nemen. Binnenkort ontvangen jullie aanvullende informatie over het programma van deze ochtend. Datum: 27 juni 2023 Tijdstip: 9.00 – 12.30

35-jarig bestaan RIVU

22 december 2022|

Deze maand vierden we het 35-jarig bestaan van RIVU. Samen met onze leden, oud bestuursleden, raadsleden en de wethouder hebben we er een fantastische avond van gemaakt.

Geslaagde BHV oefening voor RIVU leden bij Heineken

16 december 2022|

Heineken organiseerde in samenwerking met de brandweer een interessante BHV oefening voor de leden van RIVU. BHV’ers van diverse bedrijven op de Rietvelden kregen uitleg over hoe Heineken is voorbereid op een mogelijke calamiteit. https://www.youtube.com/watch?v=1WsrH_nOe3Y       .

Ga naar de bovenkant